Videokuzatuv va shaxsga doir maʼlumotlar: qonun boʻyicha arxiv qayerda turishi mumkin

Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi OʻRQ-547-son qonuni shaxsga doir maʼlumotlarni elektron, qogʻoz yoki boshqa moddiy tashuvchida qayd etilgan, muayyan jismoniy shaxsga taalluqli yoki uni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi axborot sifatida belgilaydi. «Identifikatsiya qilish imkonini beruvchi» iborasi kalit boʻlib xizmat qiladi: odamning yuzi ajralib turadigan yozuv shu taʼrifga tushadi.

Bundan koʻpchilik uchun kutilmagan xulosa kelib chiqadi: ofisdagi oddiy videoregistrator — bu shaxsga doir maʼlumotlar bazasi, uni oʻrnatgan va sozlagan kompaniya esa operator sifatida chiqadi. Odatda birinchi tekshiruv yoki shikoyatgacha oʻylanmaydigan barcha majburiyatlar bilan birga.

Qonun biometrik maʼlumotlarni alohida ajratadi: bu subyektning anatomik va fiziologik xususiyatlarini tavsiflovchi shaxsga doir maʼlumotlar. Turniketdagi yuzni tanish, ish vaqtini hisobga olish terminalidagi barmoq izi, koʻz pardasi shabloni — bularning barchasi qonun maʼnosida biometriya, shunchaki «eshikni ochishning qulay usuli» emas.

Farq amaliy. Kirish kartasi shaxssiz: yoʻqotding — yangisini berishadi. Biometrik shablonni oʻzgartirib boʻlmaydi, bunday baza sizib chiqsa, buni qaytarib boʻlmaydi. Aynan shuning uchun qonun biometrik maʼlumotlarni qayta ishlashga alohida talablar qoʻyadi va aynan shuning uchun yuzni tanish terminalini «shunchaki boʻlsin deb» qoʻyib boʻlmaydi.

Uskuna tanlash uchun eng muhimi shu. Qonun Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlarini qayta ishlashning alohida shartlari haqidagi 27-1-modda bilan toʻldirilgan. Unga koʻra, mulkdor yoki operator respublika fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlarini axborot texnologiyalaridan, jumladan, jahon axborot tarmogʻi Internetdan foydalangan holda qayta ishlashda ularni Oʻzbekiston Respublikasi hududida jismonan joylashgan va belgilangan tartibda Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatga olingan texnik vositalardagi bazalarda yigʻish, tizimlashtirish va saqlashni taʼminlashi shart.

Ushbu sohadagi vakolatli davlat organi — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markazi. U Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrini yuritadi, baza roʻyxatga olingani haqida guvohnoma beradi va oʻz vakolatlari doirasida qonunchilikka rioya etilishini nazorat qiladi.

Kamera ishlab chiqaruvchilarining ommaviy bulutli xizmatlari qulay: kamerani qoʻyding, ilovaga bogʻlading, istalgan joydan koʻrasan. Savol shundaki, yozuv jismonan qayerda yotadi. Agar tizim Oʻzbekiston fuqarolarini identifikatsiya qilsa, server esa respublikadan tashqarida boʻlsa, bu qurilma bazani mamlakat hududida joylashtirish talabiga zid keladi.

Bundan har bir buyurtmachiga tushuntiradigan muhandislik pozitsiyamiz kelib chiqadi: obyektdagi lokal registrator yoki server — bu konservatizm ham, temir sotish urinishi ham emas. Masofaviy kirish esa hech qayerga ketmaydi: lokal registrator orqali ham telefondan koʻrish mumkin, farq faqat arxiv qayerda saqlanishida.

Birinchisi — xabardor qilish. Subyekt oʻzining shaxsga doir maʼlumotlari bazaga kiritilayotganda qayta ishlash maqsadlari va oʻz huquqlari haqida yozma ravishda xabardor qilinishi kerak. Amalda bu oʻsha «videokuzatuv olib borilmoqda» yozuvi, lekin majburiyat yozuv bilan tugamaydi: biometrik maʼlumotlari SKUDga tushadigan xodimlar uchun hujjat kerak.

Ikkinchisi — uchinchi shaxslarga uzatish. Agar shaxsga doir maʼlumotlar uchinchi shaxsga uzatilsa, mulkdor yoki operator bu haqda subyektni uch kun ichida yozma ravishda xabardor qiladi. Uchinchisi — muddatlar: maʼlumotlarni himoya qilish majburiyatlari ularni yigʻish paytidan boshlanadi va yoʻq qilinishi yoki shaxssizlantirilishigacha amal qiladi. Yaʼni «biz shunchaki arxiv saqlaymiz va hech kimga koʻrsatmaymiz» majburiyatlardan ozod qilmaydi.

SAT Solutions tizimlarni shunday loyihalaydiki, arxiv va biometrik shablonlar buyurtmachi obyektida yoki uning Oʻzbekistondagi serverida qoladi: lokal registratorlar, videokuzatuv serverlari, lokal bazali SKUD. Masofaviy kirishni bazani chet elga koʻchirish orqali emas, himoyalangan ulanish orqali sozlaymiz.

Ushbu maqola qonun talablarini umumiy holda tavsiflaydi va aniq obyekt boʻyicha yuridik maslahatni almashtirmaydi: maʼlumotlar tarkibi, subyektlar doirasi va qayta ishlash sxemasi har bir buyurtmachida oʻziga xos. Aniq konfiguratsiyaga baho kerak boʻlsa — tizim tavsifini yuboring, yuristingiz bilan birga koʻrib chiqamiz.